منصور سيد سجادى
41
مرو ( بازسازى جغرافياى تاريخى يك شهر بر پايه نوشته هاى تاريخى و شواهد باستان شناسى ) ( فارسى )
مطالعات خود يارى كرده است . كارها و فعاليتهاى باستانشناسى در مرغيانه از نيمهء دوم سدهء گذشته تا جنگ جهانى دوم مانند ساير نقاط جهان در حقيقت حالت خاكبردارى و شيىيابى داشته و تنها طى سالهاى بعدى بوده كه اين فعاليتها جنبهء تخصصى و علمى خود را تقويت كرده است . تغيير اساسى در فعاليتهاى باستانشناسى مرغيانه در حقيقت از سالهاى 1970 ميلادى به بعد صورت گرفت . در طى اين سالها بود كه ابتدا با ابتكار باستانشناس روس ويكتور ساريانيدى فعاليتهاى علمى باستانشناسى در مرغيانه تقويت شد و در سالهاى بعد از آن بررسىهاى باستانشناسان شوروى ( سابق ) تحت رهبرى گنادى الكسويچ كوشلنكو اين فعاليتها تشديد گرديد . كارهاى اين گروه باستانشناسى اطلاعات دقيقى را دربارهء وضعيت مرغيانه بهويژه دربارهء دوران تاريخى از زمان هخامنشيان تا دوران ساسانيان و پس از ساسانيان ؛ يعنى سدههاى اوليهء دوران اسلامى به دست داد . در حدود سالهاى 1370 ( حدودا پس از 1990 ميلادى ) و پس از تغييرات اساسى در ساختار حكومتى و سياسى اتحاد جماهير شوروى سوسياليستى بود كه پاى باستانشناسان غربى نيز با حضور باستانشناسان دانشگاه شرقشناسى ناپل و متخصصان موسسهء ايزمئو و همچنين دانشگاه تورينوى ايتاليا به مرو و تركمنستان باز شد . پس از سپرى شدن تقريبا يك سده از انجام نخستين فعاليتهاى باستانشناسى در مرو 145 و نخستين فعاليتهاى باستانشناسى آمريكائيان تحت رهبرى پومپلى 146 در تپههاى آنو در نزديكى عشق آباد و فعاليتهاى باستانشناس روس ژوكوفسكى 147 در شهر مرو ، با آنكه اطلاعات باستانشناسى در مورد اين منطقه زياد است اما كامل بشمار نمىرود . گروه باستانشناسان پومپلى كارهاى خود را تنها به كاوش در آنو منحصر نكرد بلكه در همان زمان دست به يك سلسله بررسىهاى سطحى در منطقه زد كه نتيجهء آن كشف تعداد بسيار زيادى از محوطههاى باستانى در منطقهء مرو ، عشق آباد و ساير مناطق اطراف بود و نتايج اين فعاليتها در گزارش نهايى عمليات باستانشناسان گروه آمريكايى در سال 1904 ميلادى به چاپ رسيد 148 . اما علىرغم كارهاى پومپلى